Ψηφιακή ηρωίνη ή “με μέτρο”? Της Αμαλένιας Παπαγιάννη

Μοιάζουν οι άνθρωποι με σπιρτόκουτα..υπό το πρίσμα του Διαδικτύου.

Είναι το Διαδίκτυο ο εχθρός ;

Με τον όρο κυβερνοχώρος (ο οποίος επικράτησε αντί του κυβερνοδιάστημα) υποδηλώνεται το περιβάλλον που έχει δημιουργηθεί από δίκτυα επικοινωνιών που χρησιμοποιούν ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Παραδείγματα τέτοιων δικτύων αποτελούν τα τοπικά δίκτυα (LANs) –στα οποία ορισμένοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές είναι συνδεδεμένοι μεταξύ τους, μέσα στο ίδιο δωμάτιο ή στο ίδιο κτίριο για να εξυπηρετείται η δίοδος των πληροφοριών, για να μοιράζεται η επεξεργασία ή για την διευκόλυνση των επικοινωνιών και τα ευρείας εμβέλειας δίκτυα (WANs) όπως το σύστημα του Internet, για τις ίδιες δραστηριότητες σε εθνικά και παγκόσμια δίκτυα».

Σύμφωνα με τη Λενιώ Μυριβήλη (PhD) «ο κυβερνοχώρος αναφέρεται ως ψηφιακός τόπος της τεχνοεπιστήμης. Για άλλους είναι ένας ιδιαίτερος χώρος διεπαφής υποκειμένων, πρακτικών και τεχνολογιών. Μερικές φορές ο κυβερνοχώρος παρουσιάζεται ως χώρος διαφυγής απ΄ την «πραγματικότητα», αφού σε αυτόν μπορούμε να μεταμορφωνόμαστε κατά βούληση. Άλλες φορές πάλι φαντάζει ως υβριδικός χώρος μέσα στον οποίο συμφιλιώνονται και μετουσιώνονται πολιτισμικοί πόλοι».

Οι άνθρωποι θεωρούν τα smartphones και τα laptop ως δείγματα προόδου και έχουν δίκιο ως έναν βαθμό. Για παράδειγμα, μια μετριοπαθής χρήση του Google, θα μπορούσε να είναι ευεργετική για τον εγκέφαλο, ενώ υπάρχουν και εφαρμογές που ενισχύουν την εγκεφαλική λειτουργία. Ωστόσο, οι τεχνολογικές εξελίξεις μπορούν να έχουν ανυπολόγιστες συνέπειες για τον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Πώς λοιπόν η τεχνολογία επηρεάζει την εγκεφαλική λειτουργία;

1. Η τεχνολογία κάνει άνω κάτω τις ώρες ύπνου: Έρευνες έχουν δείξει ότι το μπλε φωτάκι που έχουν οι συσκευές όταν είναι στο stand by, μπορεί να καταστείλει την έκκριση της ουσίας μελατονίνη από το σώμα. Η μελατονίνη είναι μία ορμόνη -κλειδί για τη λειτουργία του βιολογικού ρολογιού και εκκρίνεται όταν νυχτώνει και ο άνθρωπος νιώθει πως νυστάζει.

2. Αποσπάται εύκολα η ανθρώπινη προσοχή: Η τεχνολογία διευκολύνει αυτό που ονομάζουμε διάσπαση προσοχής, είτε γιατί στη μέση ενός πρότζεκτ ανατρέχουμε στο smartphone μας, αφήνοντας στη μέση τη δουλειά, είτε γιατί ανοίγουμε τόσα browsers που τελικά δεν επικεντρώνεται σε κανένα από αυτά η προσοχή μας.

3. Μειώνεται η ικανότητα καλής μνήμης: Η τάση της τεχνολογίας να «ανακατεύεται» στις ανθρώπινες ασχολίες καθιστά δύσκολη τη δημιουργία καινούριων αναμνήσεων. Οπως αναφέρει ο νευροχειρουργός, η μνήμη είναι δύο ειδών: Η παροδική μνήμη στην εργασία και η μακροπρόθεσμη μνήμη που είναι και μόνιμη. Η πληροφορία προκειμένου να χαραχτεί για πάντα στον ανθρώπινο εγκέφαλο πρέπει να περάσει από την παροδική στη μακροπρόθεσμη μνήμη, οποιοδήποτε διάλειμμα κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας την σταματά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι κατά τη σύνταξη ενός κειμένου για τη δουλειά, αυτό διακόπτεται επειδή στο smartphone ακούστηκε ο χαρακτηριστικός ήχος μιας ειδοποίησης είτε για email είτε για μήνυμα.

4. Έτσι, βασιζόμαστε απόλυτα στο internet για να θυμάται πράγματα αντί για εμάς: Ενόσω γνωρίζουμε ότι το Google μπορεί να μας βρει τα πάντα, εφησυχάζουμε και δεν αφήνουμε τον εαυτό μας ούτε να σκεφτεί ούτε να θυμηθεί.

5. Ξεχνάμε πολύ πιο εύκολα από ότι πριν: Σύμφωνα με έρευνα του 2013, η γενιά του «millenium» έχει την τάση να ξεχνά πολύ ευκολότερα για παράδειγμα τι μέρα είναι ή πού έχει βάλει τα κλειδιά της από ότι η γενιά των 55.

6. Έλλειψη αυτοσυγκέντρωσης κατά τη διάρκεια του διαβάσματος: Ακόμη και αν δεν υπάρξει καμία παρεμβολή από notification ή άλλον browser ανοιχτό, η επίτευξη συγκέντρωσης σε αυτό που διαβάζουμε online από αυτό που διαβάζουμε στο χαρτί είναι πολύ δυσκολότερη. Για αυτό ευθύνεται μεταξύ άλλων και το λεγόμενο «hypertext», αυτά τα χρωματιστά μικρά λινκ που «τσεκάρουν» φράσεις του κειμένου για την παραπομπή σε άλλη σελίδα.

7. Δεν βρίσκουμε ποτέ τον δρόμο μας αν δεν έχουμε GPS: Οι οδηγοί που βασίζονται στο GPS για να κυκλοφορούν με το αυτοκίνητό τους, χρησιμοποιούν πολύ λιγότερο την περιοχή «Ιππόκαμπος» του εγκεφάλου τους. Πρόκειται για την περιοχή που περικλείει και τη μνήμη και την πλοήγηση.

8. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος γίνεται σαν εγκέφαλος εθισμένου στα ναρκωτικά: Ο διαδικτυακός εθισμός δεν είναι ένας ουρανοκατέβατος όρος που τον χρησιμοποιούν οι γονείς για να εκφοβίζουν τα παιδιά τους που περνούν ατελείωτες ώρες παίζοντας Candy Crush. Σύμφωνα με την Huffington Post, πρόκειται για σοβαρό εθισμό αντάξιο με εκείνον που προκαλούν το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά.

Συνεπώς, η tabula rasa που έχουμε όλοι μας από την γέννησή μας δεν είναι και τόσο κενή, καθώς από πολύ μικρή ηλικία εγγράφονται τα πάντα σε αυτήν. Η άνεση ακόμα και των νηπίων με την τεχνολογία είναι ανησυχητική, καθώς οι προσλαμβάνουσες που έχουν είναι περιορισμένες σε μια εικονική πραγματικότητα. Το σχολείο και η οικογένεια παίζουν καθοριστικό ρόλο στην αντίληψη του παιδιού σχετικά με το Διαδίκτυο και τη χρήση αυτού. Δεν είναι το Διαδίκτυο ο εχθρός, ο εχθρός είναι η αλόγιστη χρήση του Διαδικτύου.

Της Αμαλένιας Παπαγιάννη
Κοινωνιολόγου-Παιδαγωγού

Μπορεί να σας αρέσουν..