Πως λαμβάνουμε αποφάσεις; (ή Τι είναι η διαίσθηση). Του Γ. Χατζηχρήστου

Πως παίρνουμε αποφάσεις? Ή, με άλλα λόγια, τι είναι η διαίσθηση?

Όπως, λόγου χάριν, ποιον θα ψηφίσουμε ή με ποια/ποιόν θα πλαγιάζουμε…

Τρεις είναι οι μέθοδοι, όλες όλες:

  1. Όταν ξέρουμε ακριβώς το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Πχ πεινάω, αποφασίζω να φάω, ξέρω από πριν οτο θα πάψω να πεινάω.
  2. Όταν ξέρουμε τις πιθανότητες των αναμενόμενων αποτελεσμάτων από την απόφαση που θα πάρουμε. Πχ θα μπω σε εκείνο το εστιατόριο, ίσως (με μια πιθανότητα) θα βρω φαγητό που θα μου αρέσει και έτσι ίσως (με μια άλλη πιθανότητα) να χορτάσω. Για την λήψη τέτοιων πιθανοθεωρητικά στηριγμένων αποφάσεων, ο κάθε ένας χρησιμοποιεί κάποιο κριτήριο.

Τα βασικότερα είναι 3 (αν και υπάρχουν και λεπτότερες παραλλαγές τους):
-To κριτήριο της μεγιστοποίησης του ελάχιστου κέρδους (maximin)
-Το κριτήριο της ελαχιστοποίησης της μέγιστης ζημιάς (minimax)
-To κριτήριο της ελαχιστοποίησης της χαμένης ευκαιρίας.
Όταν σε τέτοιες αποφάσεις εμπλέκονται ανταγωνιστικά τουλάχιστον δυο, εμπλέκεται και η διάσημη τέχνη του game theory για να προβλέψει με ποια βέλτιστη στρατηγική αποφάσεων κάποιος θα κερδίσει η ποτε θα έχουμε κάποια ισοπαλία.

Όμως οι καταστάσεις (προβλήματα) όπου μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια από τις πιο πάνω 2 μεθόδους, είναι όμως πολύ σπάνιες, ελάχιστες! Συνήθως παίρνουμε αποφάσεις σε καθεστώς έλλειψης πληροφορίας (που μερικούς τους φοβίζει τόσο πολύ, ώστε να μην λαμβάνουν καμία απόφαση, αναθέτοντας αυτή την δουλειά σε τρίτους. Είναι οι πραγματικά δυστυχισμένοι).

Παρ’ όλα αυτά παίρνουμε καθημερινά αποφάσεις που κυρίως στηρίζονται στην:

  1. Αποφάσεις που λαμβάνονται με την διαίσθηση. Πχ “κάτι μου λέει” ότι ο Τσίπρας θα τα καταφέρει ή δεν θα τα καταφέρει, και ψηφίζω ανάλογα. Ή κάτι μου λέει ότι εκείνο το κορίτσι στον απέναντι τοίχο είναι η αδελφή ψυχή που δεν βρήκα ακόμα.

Ας ρίξουμε μια ματιά στα λίγα που ξέρουμε πάνω στην λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου:

Πριν πάρουμε μια οποιαδήποτε απόφαση, ο εγκέφαλος βιώνει μια συγκεκριμένη ισορροπία. Την στιγμή της απόφασης, η ισορροπία αυτή καταστρέφεται, για ελάχιστα μικροδευτερόλεπτα βιώνει κατι ανάλογο με την παθολογία της σχιζοφρενειας! (αποδεικνύεται με ανάλυση εικόνων f-mri) αφού η προβολή στο μέλλον σημαίνει προβολή σε κάτι που δεν υπάρχει (και συνήθως δεν μπορεί να προβλεφθεί). Η χαοτική αυτη διαδικασία οδηγεί σε μια νέα ισορροπία, αυτή που βιώνουμε ΜΕΤΑ την απόφαση.

Ισχυρίζομαι λοιπόν ότι η διαίσθηση είναι η εξελικτική ικανότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου να αναγνωρίζει τον “παράξενο ελκυστή” αυτών των χαοτικών καταστάσεων, το σημείο δηλαδή της νέας ισορροπίας του μυαλού που τερματίζει την προηγούμενη κατάσταση σχιζοφρένιας του. Και προφανώς δεν έχω απόδειξη ότι αυτός ο ισχυρισμός είναι αληθής. Η διαίσθηση μου απλώς λέει ότι είναι

Του Γιάννη Χατζηχρήστου

Μπορεί να σας αρέσουν..