Πράσινο σαπούνι και Κέρκυρα, μια ιστορία με μέλλον. Της Μαρίας Αργυροκαστρίτου

Ψάχνοντας χθες βραδυ παιδικές μνήμες είπα να το ψάξω καλλίτερα. Παμπάλαιοι ελαιώνες και παιδικές μυρωδιές φρεσκοπλυμένων ρούχων με έκαναν να αναζητήσω τον πανάρχαιο Κερκυραϊκό ελαιώνα και το πράσινο σαπούνι της, που συνεχίζει με πείσμα να παράγεται στο νησί των παιδικών μου χρόνων από την εποχή των Ενετών. Και ανακάλυψα τα πιο κάτω:

O Κερκυραϊκός ελαιώνας

3.718.000 δέντρα βρίσκονται στο νησί, δίνοντας του το απαράμιλλο τοπίο που το κάνει μοναδικό. Δυο οι κατηγορίες τους: Τα σύγχρονα δέντρα εντατικής καλλιέργειας, κυρίως στα πεδινά, που δίνουν κάποια από τα καλλίτερα λάδια στον κόσμο και ο αρχαίος ελαιώνας, που έχει και τα περισσότερα δέντρα. Σε αυτόν θα σταθώ, είναι πιο κοντά στις παιδικές μου μνήμες.

Δύσκολη η συγκομιδή και η φροντίδα των πανύψηλων δέντρων του που μοιάζουν με αγάλματα, ο καρπός αφήνεται να πέσει υπερώριμος και το λάδι του γεμάτο οξέα. Κατάρα για τους μη γνωρίζοντες που, μέχρι πριν λίγα χρόνια, είχαν βαλθεί να τον ξεπαστρέψουν πουλώντας την ξυλεία τους στην Ιταλία σαν καυσόξυλα. Για να γυρίσει μετά επεξεργασμένο ξυλο πολιτελείας. Ευτυχώς το κακό σταμάτησε, σήμερα το δάσος των αρχαίων δέντρων είναι χαρακτηρισμένο ως δάσος. Έτσι δεν επιδοτείται μεν και οι ντόπιοι τον θεωρούν κάτι σαν αβάσταχτο βάρος. Και δίνουν συνήθως τον καρπό ή το λάδι του χύμα στην Ιταλία για μερικές πενταροδεκάρες

Όμως ξεχνάνε ένα μεγάλο μυστικό των παππούδων:

To πράσινο σαπούνι

Κάπως έτσι βρέθηκα νοερά πάλι στην Πλατεία Θεοτόκη να αναζητώ το κτήριο που φιλοξενεί το σαπωνοποιείο και για να είμαι απόλυτα ειλικρινής ακόμη κι αν δεν είχα την ακριβή οδό του, οι μυρωδιές από τις μνήμες μου θα με οδηγούσαν στην πόρτα του. Κι όχι δεν ήταν τα αρώματα που έχουμε συνηθίσει από τα σαπούνια μαζικού εμπορίου, αλλά μια μυρωδιά αγνή με έντονο το στοιχείο της ελιάς.

Εκεί θε με περιμένει ο συνεχιστής της ιστορίας που γράφεται σε αυτό το χώρο, Απόστολος Πατούνης. Γεννήθηκε στην Κέρκυρα πριν 58 χρόνια, σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός στο Λονδίνο, εργάστηκε στο αντικείμενό του, αλλά τελικά τον κέρδισε το σαπούνι.

Η ιστορία του σαπωνοποιείου Πατούνη μας γυρνά στις αρχές του 19ου αιώνα όταν οι, Μπαζάκης και Πατούνης, δύο οικογένειες από τους Καλαρρύτες στα Τζουμέρκα, εμπορεύονταν μάλλινες κάπες στη Γαλλία για τον εφοδιασμό του στρατού του Ναπολέοντα ΙΙΙ. Με τα χρήματα που κέρδιζαν, αγόραζαν σαπούνι από τη Μασσαλία και το πουλούσαν στην Ελλάδα, ώσπου έμαθαν τα μυστικά παρασκευής του και αποφάσισαν να το φτιάχνουν μόνοι τους.  Στο χώρο παραγωγής παραδοσιακού χειροποίητου σαπουνιού    Το 1850 λοιπόν, ίδρυσαν τη δική τους σαπωνοποιία στη Ζάκυνθο με την επωνυμία «Σπύρος Μπαζάκης & Σία».

Αυτή είναι και η πρώτη ελληνική σαπωνοποιία σύμφωνα με τα διαθέσιμα αρχεία. Στο πέρασμα των χρόνων, όταν  η σαπωνοποιία γνώριζε τεράστια άνθηση στην Ελλάδα λόγω της αφθονίας στην πρώτη ύλη (δηλαδή την ελιά), η επιχείρηση επεκτάθηκε κι έτσι το 1891 ιδρύθηκε το σαπωνοποιείο στην Κέρκυρα. Από τότε μέχρι σήμερα λειτουργεί χωρίς διακοπή. Η οικογενειακή επιχείρηση αποτελεί αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης, ενώ προσελκύει επισκέπτες τόσο τουριστικού όσο και εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Το 2008 μάλιστα κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο βιομηχανικής κληρονομιάς από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Το σαπούνι για να στεγνώσει χρειάζεται συνήθως 4 μήνες Τα προϊόντα που παράγονται και μπορεί κάποιος να αγοράσει σήμερα είναι:

Σαπούνι Ελαιόλαδου, από 100% αγνό παρθένο ελαιόλαδο. Με περιορισμένη αφριστική ικανότητα, χαρακτηρίζεται όμως από την ήπια και υποαλλεργική του δράση. Είναι ιδανικό για τον καθαρισμό του προσώπου, των βρεφών και των ευαίσθητων επιδερμίδων.

Πράσινο σαπούνι Πυρηνελαίου. Περιέχει τη χλωροφύλλη της ελιάς και χαρακτηρίζεται από τις απολυμαντικές του ιδιότητες και τις πολλαπλές του χρήσεις.  Είναι πράσινο όταν είναι φρέσκο, εξ ου και το όνομά του. Ωστόσο, το χρώμα αλλάζει στην εξωτερική στοιβάδα καθώς το σαπούνι στεγνώνει και ωριμάζει. Αυτό το σαπούνι διακρίνεται για τον πλήρη καθαρισμό της επιδερμίδας , ενώ ταυτόχρονα είναι φιλικό προς το δέρμα. Προσφέρει άριστη καθαριότητα από την κορυφή ως τα νύχια, για όλες τις ηλικίες.

Σαπούνι τύπου Μασσαλίας. Από 80% αγνό παρθένο ελαιόλαδο και 20% εδώδιμο φοινικοπυρηνέλαιο. Απαλό σαπούνι με πλούσιο αφρό.

Πρώτη τους ύλη, οι ελιές του αρχαίου ελαιώνα της Κέρκυρας. Που μετά το σκάνδαλο που αποκαλύφθηκε για το σαπούνι της Μασσαλίας που έχει νοθευτεί με χημικά και προϊόντα χοίρου, μπορεί να έχει μια ευκαιρία να κατακτήσει το Κερκυραϊκό προϊόν σημαντικές θεσεις στην παγκόσμια αγορά, ιδιαίτερα στις χώρες του Μαγκρέμπ. Αν οργανωθεί η παραγωγή του στην Κέρκυρα σε πιο συστηματική βάση και με εννιαία ετικέτα, αξιοποιώντας αυτό που σήμερα θεωρείται βάρος και κατάρα. Τον αρχαίο ελαιώνα!

Τι δεν ξερουμε για το πράσινο σαπούνι

Το πράσινο σαπούνι, για όσους δε γνωρίζουν, είναι πράσινο, λόγω του χρώματος της ελιάς καθώς το ελαιόλαδο, του οποίου οι εξαιρετικά θεραπευτικές ιδιότητες είναι γνωστές και αξιοποιήσιμες από τα αρχαία χρόνια, είναι το βασικό και κύριο συστατικό του.

Η ποικιλία των χρήσεων του ελαιόλαδου και οι μαλακτικές και απολυμαντικές του ιδιότητες, το καθιστούν κάτι πολύ παραπάνω από συστατικό καλής διατροφής, καθώς η χρήση του στη μορφή του σαπουνιού, αν και μοιάζει παλιομοδίτικη, σε πολλούς, παραμένει υπολογίσιμη δύναμη.

Πέρα λοιπόν από μυστικό ομορφιάς πολλών γυναικών, που δεν θα σας το αποκαλύψουν ποτέ, έχει θεραπευτική δράση ενάντια σε δερματικές παθήσεις, όπως είναι η ψωρίαση και η δερματίτιδα, ενώ το μεγαλύτερό του πλεονέκτημα παραμένει η προστασία του δέρματος από την αφυδάτωση και την ξηρότητα, χωρίς βέβαια να είναι το μοναδικό.

Ακολουθούν, λοιπόν, οι λόγοι για τους οποίους θα πρέπει να γίνετε, τουλάχιστον όσον αφορά στην καθαριότητα…οικολόγοι.

Άκρως ενυδατικό

Στο πράσινο σαπούνι ακόμη, παρατηρείται η ουσία γλυκερίνη, η οποία συντηρεί την ενυδάτωση του δέρματος, αντλώντας νερό, ακόμα και από τον αέρα, ενώ σε άλλα σαπούνια του εμπορίου έχει αφαιρεθεί, για να χρησιμοποιηθεί για άλλους σκοπούς.

Λίγες παρενέργειες

Τα περισσότερα είδη πράσινων σαπουνιών περιέχουν αποκλειστικά φυσικά συστατικά, φιλικά προς τον άνθρωπο, εν αντιθέσει με τα άλλα σαπούνια που περιέχουν ουσίες συχνά βαριές και ενδεχομένως τοξικές για την επιδερμίδα.

Πλούσιο σε αντιοξειδωτικά

Το ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά στοιχεία που καταπολεμούν τη δράση των ελεύθερων ριζών, με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπος καθημερινά και διαρκώς ο ανθρώπινος οργανισμός. Οι βιταμίνες Ε και Α, που περιέχονται στο λάδι, και οι θεραπευτικές τους ιδιότητες με όποιο τρόπο και αν χρησιμοποιήσετε ή καταναλώσετε το λάδι, είτε μέσω του φαγητού, είτε μέσω του σαπουνιού γίνονται εκμεταλλεύσιμες από τον οργανισμό και άκρως ωφέλιμες.
Επιπλέον, το ελαιόλαδο έχει αντιφλεγμονώδη δράση που ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, προστατεύει το δέρμα από παθήσεις και τον οργανισμό από προβλήματα στην καρδιά και την πεπτική λειτουργία, και όχι μόνο.

Διαρκεί και έχει διακριτικό άρωμα

Τέλος, τα περισσότερα σαπούνια του εμπορίου είναι φτιαγμένα από ζωικό λίπος, γι’ αυτό και το πράσινο σαπούνι, που είναι φτιαγμένο, αν όχι από ελαιόλαδο, από άλλα φυτικά προϊόντα είναι καλή επιλογή για όσους έχουν περιβαλλοντική συνείδηση και δεν επιθυμούν να χρησιμοποιούν ζωικά προϊόντα.

Λοιπές χρήσεις

Η αξία του πράσινου σαπουνιού δεν τελειώνει στην προσωπική υγιεινή, αλλά συνεχίζει και αφορά και την καθαριότητα ακόμα και του σπιτιού. Το πράσινο σαπούνι, αρχικά, είναι ιδανικό για την καθαριότητα των βρεφικών και παιδικών ρούχων, λόγω της απόλυτα φυσικής του σύστασης, ενώ έχει αποτελεσματική δράση και στην απολύμανση του σπιτιού, καθώς αν το διαλύσετε σε νερό, είναι ιδανικό για σφουγγάρισμα. Έχει ακόμα λευκαντικές ιδιότητες και ο συνδυασμός του με λίγο λευκό ξύδι, το κάνει ιδανικό καθαριστικό για μπάνιο και κουζίνα.

Τέλος, χρησιμοποιείται ακόμα και σαν φυτοφάρμακο, με το διάλυμα του οποίου μπορείτε να ψεκάσετε τα φυτά για να τα προστατεύσετε ήπια από έντομα και ασθένειες, πριν έστω καταφύγετε σε πιο δραστικές λύσεις.

Με αυτές τις σκέψεις ξενύχτησα χθες.  Ελπίζω πως αύριο κάποιοι θα τις ακούσουν και θα συνεργαστουν για να αξιοποιήσουν πάλι τον Κερκυραϊκό θησαυρό, ξεπερνώντας την πατροπαράδοτη τεμπελιά και την γκρίνια που μαστίζει το νησί χειρότερα από τον δάκο. Κάνοντας ίσως κάποτε και το Λιβαδι του Ρόπα ένα απέραντο χωράφι λεβάντας και άλλων αρωματικών φυτών. Για το πράσινο σαπούνι φυσικά…

Πάω να βάλω μπουγάδα μπονόρα μπονόρα.

 

Έγραψε η Μαρία Αργυροκαστρίτου

Μπορεί να σας αρέσουν..