Αν αργήσετε, θα φάμε μόνοι μας… Του Γιάννη Σαραντόπουλου

Για να πετύχουμε τη συσπείρωση των νέων, πρέπει να ενισχύσουμε την ενεργή συμμετοχή τους σε τοπικές δράσεις, πάνω σε αποφάσεις και πολιτικές που επηρεάζουν τη ζωή τους σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Μια πρώτη προσέγγιση των νέων σήμερα

Η σημερινή νέα γενιά συμπεριλαμβάνει τους Millennials, δηλαδή όσους γεννήθηκαν μεταξύ 1980 και 2000  και τη Γενιά Ζ, δηλαδή όσους  γεννήθηκαν από το 2000 και μετά. Ουσιαστικά αυτό που διαφοροποιεί την γενιά Ζ από την Millenials είναι ότι τα παιδιά της Ζ γεννήθηκαν μέσα στο οικονομική κρίση αλλά και στην έκρηξη της τεχνολογίας. Αποτέλεσμα αυτών μια ριζική αλλαγή στις αξίες και τα πιστεύω των σημερινών εφήβων.

Η σημερινή νέα γενιά εμφανίζεται αρκετά πιο συντηρητική σε σχέση με την αντίστοιχη νεολαία των δεκαετιών ’70 και ’80 και έχει ενστερνιστεί αξίες πολιτισμικού συντηρητισμού. Από την άλλη μεριά βρίσκεται πιο κοντά στις ιδέες της αγοράς, του οικονομικού φιλελευθερισμού και είναι σαφώς πιο προσανατολισμένη στην καριέρα, βιώνοντας έντονη ανασφάλεια λόγω ανεργίας αλλά και μεγάλη δυσπιστία απέναντι στους πολιτικούς.

Η συντριπτική πλειοψηφία των νέων σήμερα δείχνει να:

  • Μην πιστεύει ότι το μέλλον της περνά μέσα από την πολιτική ή από θεσμούς που να συνδέονται με την πολιτική δράση.
  • Μη διαβάζει τα προγράμματα των κομμάτων, αλλά η ψήφος της να καθορίζεται από τη γενική εικόνα που διαμορφώνεται για κόμματα και αρχηγούς. Τα κριτήρια της ψήφου βρίσκονται σε άμεση συνάρτηση με την ιστορική συγκυρία, υπό την οποία ανδρώνεται πολιτικά μια νεολαία.
  • Οι νέοι ψηφοφόροι (18 – 25 ετών) είναι ιδιαίτερα δύσκολοι στην προσέγγισή τους, ιδίως από τα κόμματα εξουσίας. Δεν ταυτίζονται εύκολα με κάποιο κόμμα, αλλά τείνουν να είναι πιο κοντά σε έναν φιλελευθερισμό με συντηρητικές αποχρώσεις. Προσδοκούν να κάνουν καριέρα σε μια νέα ελεύθερη οικονομία, εκτιμούν την προσωπική τους ελευθερία και υιοθετούν παραδοσιακές κοινωνικές αξίες.
  • Υπάρχει χαμηλή εμπιστοσύνη της νεολαίας στο πολιτικό σύστημα. Πολιτικά κόμματα, Κοινοβούλιο και συνδικαλισμός βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις με πολύ υψηλά αρνητικά ποσοστά. Πιο συγκεκριμένα μόλις το 7% των νέων δηλώνει εμπιστοσύνη στα κόμματα και το 9% στη Βουλή. Όσο η πολιτική συμμετοχή εξαντλεί τη σημασία της σε εσωκομματικά επίπεδα, όσο δεν περνά σε συγκεκριμένα έργα, όσο δεν οραματίζεται, τόσο προκαλεί πλήξη και απέχθεια στους νέους. Με αυτή τη λογική, η παρουσία των νέων σε οποιαδήποτε συμμετοχή ή παρέμβαση πολιτικού χαρακτήρα δεν είναι καθόλου εύκολη. Ακολουθεί η απάθεια και η απόρριψη με αποτέλεσμα την παθητική στάση της νεολαίας στις τρέχουσες πολιτικές  εξελίξεις.

Τα θετικά στοιχεία της νεολαίας σήμερα.

  • Η Ελληνική νεολαία χαρακτηρίζεται από έντονα ανθρωποκεντρική αντίληψη. Αξίες, όπως αξιοπρέπεια, φιλία και αλληλεγγύη υπερέχουν, όπως προσωπική ζωή και φίλοι. Πυρήνας της κοινωνικής προσέγγισης των νέων είναι οι διαπροσωπικές σχέσεις (πιθανότατα ως αντίβαρο στην υψηλή ανασφάλεια και αβεβαιότητα), καθώς και η επιδίωξη της επαγγελματικής επιτυχίας.
  • Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε να δημιουργούνται με πρωτοβουλίες των νέων, μικρές και μεγάλες οργανωμένες ομάδες, με σκοπό να συμμετάσχουν δημιουργικά στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι. Οι νέοι δεν διστάζουν να αρθρώνουν έναν εναλλακτικό, δημιουργικό αλλά και καταγγελτικό λόγο και να διεκδικούν μεγαλύτερη και ισότιμη παρουσία στην πολιτική και συμμετοχή στα κοινά. Άρα δεν διστάζουν να εκφράσουν πολιτική άποψη και να παρέμβουν διεκδικώντας να αναπτύξουν οργανωμένη δράση, να εκφράσουν την άποψή τους για την πολιτική και να αντικαταστήσει το ατομικό με το συλλογικό αλλά και το τετριμμένο με το όραμα. Η νέα γενιά δεν μένει στο περιθώριο των εξελίξεων. Μπορεί να γίνει ξανά ένα ζωντανό κομμάτι της κοινωνίας και  αναλαμβάνει ευθύνες, διαμαρτύρεται, αντιδρά και ζητά δικαίωμα στο όνειρο. Ενδιαφέρεται για τα προβλήματα της κοινωνίας. Δεν πρόκειται λοιπόν για απολιτικοποίηση, αλλά για αδιαφορία για αυτό που τους παρουσιάζεται ως πολιτική.
  • Ενώ η ενεργός εμπλοκή τους στη δημοκρατική ζωή της χώρας είναι περιορισμένη, η προσέλευση των νέων στις εκλογικές κάλπες έχει μειωθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια, όπως και η συμμετοχή τους σε διάφορες συμμετοχικές δομές και πολιτικούς σχηματισμούς, ωστόσο στον τομέα του εθελοντισμού φαίνεται ότι γενικά υπάρχει μια μικρή αυξητική τάση στην ενασχόληση των νέων με εθελοντικές δραστηριότητες.
  • Οι νέοι θεωρούν ότι έχουν συγκεκριμένο ρόλο στην κοινωνία και αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες προκλήσεις. Έχουν τη διάθεση να αποκτήσουν τον έλεγχο της ζωής τους και είναι πρόθυμοι να συνεργαστούν με άλλους ανθρώπους και να στηρίξουν τους γύρω τους. Πολλοί νιώθουν αβεβαιότητα για το μέλλον τους, λόγω της παγκοσμιοποίησης και της κλιματικής αλλαγής, της τεχνολογικής αλλαγής, των δημογραφικών και κοινωνικοοικονομικών τάσεων, του λαϊκισμού, των διακρίσεων, του κοινωνικού αποκλεισμού και των ψευδών ειδήσεων, τα αποτελέσματα των οποίων στις θέσεις εργασίας, τις δεξιότητες ή τον τρόπο λειτουργίας των δημοκρατιών μας είναι ακόμη άγνωστα. Ιδιαίτερης προσοχής χρήζουν οι νέοι που κινδυνεύουν να περιθωριοποιηθούν λόγω χαρακτηριστικών που αποτελούν δυνητικές πηγές διακρίσεων, για παράδειγμα, εθνοτική καταγωγή, φύλο, σεξουαλικός προσανατολισμός, αναπηρία, θρησκεία, πεποιθήσεις ή πολιτικά φρονήματα.

Οι δράσεις που επηρεάζουν τη ζωή των νέων, είναι :

Η συμμετοχή τους σε θέματα που τους αφορούν άμεσα, πράγμα που είναι θεμελιώδες δικαίωμά τους και τους καθιστά ικανούς να διαδραματίσουν ζωτικό ρόλο στη δική τους ανάπτυξη, στην ευημερία της κοινότητάς τους και τη συνοχή της κοινωνίας.

Πεδία δράσης είναι:

  • Εθελοντισμός. Καλλιέργεια εθελοντικής κουλτούρας και προώθηση της εθελοντικής δραστηριοποίησης των νέων.
  •  Προώθηση μιας οικουμενικής διαπολιτισμικής και οικολογικής συνείδησης και κουλτούρας.
  • Συμμετοχή στις τέχνες και τον πολιτισμό. Δημιουργία συνθηκών για ανάπτυξη καλλιτεχνικής δημιουργίας.
  • Απασχόληση και Επιχειρηματικότητα. Ανάπτυξη, υποστήριξη και προώθηση της επιχειρηματικότητας στους νέους. Ενίσχυση της απασχολησιμότητας των νέων και της ένταξής τους στην αγορά εργασίας, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τα εργασιακά τους δικαιώματα.
  • Κοινωνική Ενσωμάτωση. Ενημέρωση για τη διασφάλιση ισοτιμίας και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Προώθηση των αρχών της ισοτιμίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προκειμένου να περιοριστούν ή και να  εξαλειφθούν οι κοινωνικές διακρίσεις προς τους νέους. Κοινωνική ενσωμάτωση είναι μια κατάσταση κατά την οποία όλοι οι νέοι ανεξαρτήτως του υπόβαθρού τους, μπορούν να απολαμβάνουν απρόσκοπτα τα αγαθά της κοινωνίας. Ταυτόχρονα, είναι μια δυναμική διαδικασία η οποία επιτρέπει σε όλες τις κοινωνικές ομάδες να συμμετάσχουν σε διάλογο με σκοπό την κοινωνική ειρήνη.

Ανεξάρτητος Οργανισμός Νεολαίας σε κάθε Τόπο

Η ιδεολογική πολυχρωμία και ο πολιτικός πλουραλισμός, οι δράσεις σε τοπικό επίπεδο και η εξωστρέφεια,  είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και την εδραίωση κινημάτων αμφισβήτησης.  Δίνουν μάλιστα εκλογικές νίκες.

Για να πετύχουμε τη συσπείρωση των νέων, πρέπει να ενισχύσουμε την ενεργή συμμετοχή τους σε τοπικές δράσεις, πάνω σε αποφάσεις και πολιτικές που επηρεάζουν τη ζωή των νέων σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Για κάθε πεδίο δράσης, απαιτείται από την τοπική οργάνωση να υπάρχει μια δεσπόζουσα αντίληψη γύρω από την οποία θα αναπτύσσονται, άλλοτε συμπληρωματικά, άλλοτε πρωταγωνιστικά, άλλοτε επικουρικά και ενίοτε ανταγωνιστικά, όλες οι άλλες απόψεις.

Για να πετύχουμε αυτό θα πρέπει:

  • Να υπάρχει διαρκής ενημέρωση και πληροφόρηση των νέων αναφορικά με τα δικαιώματα όλων των ομάδων με λιγότερες ευκαιρίες ή αυτών που απειλούνται με κοινωνικό αποκλεισμό.
  • Να αναπτυχθούν δράσεις οι οποίες να συμβάλλουν στην κοινωνική ενσωμάτωση και συμμετοχή των νέων.
  • Να προωθηθούν δράσεις κοινωνικής ενσωμάτωσης και απόρριψης του κοινωνικού αποκλεισμού στο σχολικό περιβάλλον.
  • Να ενθαρρύνουν και να προαγάγουν τη χωρίς αποκλεισμούς δημοκρατική συμμετοχή όλων των νέων στην κοινωνία και στις δημοκρατικές διαδικασίες.
  • Να επιτύχουν την ενεργή συμμετοχή των νέων, των οργανώσεων νεολαίας και λοιπών διοργανωτών κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για νέους στην ανάπτυξη, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των πολιτικών που επηρεάζουν τη ζωή των νέων σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
  • Να διερευνήσουν και να προωθήσουν τη χρήση καινοτόμων και εναλλακτικών μορφών δημοκρατικής συμμετοχής π.χ. εργαλείων ψηφιακής δημοκρατίας και να διευκολύνουν την πρόσβαση προκειμένου να υποστηριχθεί η συμμετοχή των νέων στο δημοκρατικό γίγνεσθαι και να προαχθεί η δραστηριοποίησή τους χωρίς αποκλεισμούς.
  • Να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των νέων υπέρ της αλληλεγγύης και του εθελοντισμού, προωθώντας συστήματα στήριξης, επιδιώκοντας συμπληρωματικότητα και συνέργειες.
  • Να ενθαρρύνουν και να στηρίξουν αντιδράσεις και εκδηλώσεις κατά της κλιματικής αλλαγής και των αυξανόμενων περιβαλλοντικών απειλών.
  • Να εξασφαλιστεί ότι όλοι, συμπεριλαμβανομένων των νέων, γνωρίζουν τις επιπτώσεις που έχουν οι ενέργειές τους στο περιβάλλον.
  • Να ληφθεί σοβαρά υπόψη ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος κάθε πολιτικής απόφασης και των αποφάσεων για τη ζωή και να υπάρξουν πρωτοβουλίες ώστε οι νέοι να συμπεριλαμβάνονται στη χάραξη πολιτικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη σε όλα τα επίπεδα.
  • Να στηριχθούν και να ενισχυθούν οι ευκαιρίες για να προσφέρουν οι νέοι εθελοντική εργασία στον τομέα του περιβάλλοντος.

Αντίστοιχες ευκαιρίες που μπορούν να γίνουν αφορμή για δράσεις, πρωτοβουλίες και αγώνες, μπορούν να υπάρξουν από την καθημερινότητα σε θέματα όπως η βία, η διαφορετικότητα, το προσφυγικό, ο εργασιακός μεσαίωνας κλπ.

Σήμερα το «αριστερό» δεν είναι η ανατροπή του καπιταλισμού, αλλά πρωτίστως η προάσπιση της Δημοκρατίας και αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς μια ευρύτερη δημοκρατική και προοδευτική συσπείρωση.

Γιάννης Σαραντόπουλος

Μπορεί να σας αρέσουν..